السيد محمد علي الأبطحي

391

مسائلى از فقه شيعه ( فارسي )

مسائل جعاله جعاله آن است كه شخص قرار بگذارد در مقابل كارى كه براي أو انجام مىدهند مال معينى بدهد ، مانند اين كه بگويد هر كس گمشده مرا پيدا كند صد تومان به أو مىدهم . وبه كسى كه اين قرار را مىگذارد جاعل ، وبه كسى كه كار را انجام مىدهد عامل مىگويند . وفرق بين جعاله واجاره اين است كه در اجاره پس از خواندن صيغه ، أجير بايد عمل را انجام دهد وكسى هم كه أو را أجير كرده اجرت را به أو بدهكار مىشود ، ولى در جعاله هر چند عامل شخص معين باشد مىتواند مشغول عمل نشود ، وتا عمل را انجام ندهد جاعل بدهكار نمىشود . ( مسأله 2151 ) : جاعل بايد بالغ وعاقل باشد ، واز روى قصد واختيار قرارداد كند ، وشرعا بتواند در مال خود تصرف نمايد ، بنابر اين جعاله شخص سفيهى كه مال خود را در كارهاى بيهوده مصرف مىكند ونيز كسى كه به حكم حاكم شرع محجور شده ، صحيح نيست . ( مسأله 2152 ) : كارى را كه ( جاعل ) مىگويد براي أو انجام دهند ، بايد حرام يا بي فائده نباشد ، پس اگر بگويد هر كس شراب بخورد ، يا در شب به جاى تاريكى برود ، ده تومان به أو مىدهم ( جعاله ) صحيح نيست . ( مسأله 2153 ) : اگر مالي را كه قرار مىگذارد بدهد معين كند مثلا بگويد هر كسى أسب مرا يافت ، اين گندم را به أو مىدهم ، لازم نيست بگويد آن گندم مال كجا است وقيمت آن چيست ، ولى اگر مال را معين نكند مثلا بگويد كسى كه أسب مرا بيابد ، ده من گندم به أو مىدهم ، چنانچه مظنه اختلاف ونزاع باشد بايد خصوصيات آن را كاملا معين نمايد . ( مسأله 2154 ) : اگر ( جاعل ) مزد معينى براي كار قرار ندهد ، مثلا بگويد هر كس بچه مرا پيدا كند پولى به أو مىدهم ومقدار آن را معين نكند ، چنانچه كسى آن عمل را انجام دهد ، بايد مزد أو را به مقدارى كه در نظر داشته بدهد وگر نه به